ΧΡΗΣΗ ΟΥΣΙΩΝ

Με αυτό το γενικό όρο εννοούμε όλα τα έιδη ουσιών που μπορεί να προκαλέσουν αλλαγή στη διάθεση ή συμπεριφορά του ατόμου που είτε τις καταχράζεται είτε είναι εκτεθειμένο σε αυτές άθελά του π.χ.δηλητηρίαση. Οι ουσίες αυτές μπορεί να είναι το αλκοόλ, η καφεϊνη, η νικοτίνη, τα γνωστά «ναρκωτικά» όπως η κάνναβη, η κοκκαϊνη κ.α.,τα ψευδαισθησιογόνα, οι εισπνεόμενες ουσίες, πολλά φάρμακα όπως τα αναισθητικά, τα αναλγητικά, τα αντικαταθλιπτικά κ.α., και οι τοξίνες όπως το διοξείδιο του άνθρακα, η στρυχνίνη , ο μόλυβδος, το αλουμίνιο κ.α. Η ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΟΥΣΙΕΣ περιλαμβάνει :την ανοχή, δηλαδή την κατανάλωσή τους σε μεγάλες ποσότητες και χωρίς ιδιαίτερο αποτέλεσμα σε σχέση με την αρχή της χρήσης, το στερητικό σύνδρομο, την αδυναμία του ατόμου να σταματήσει τη χρήση ακόμη κι όταν την αντιμετωπίζει με αρνητισμό, την επίμονη έως και ψυχαναγκαστική προσπάθειά του να εξασφαλίσει την ουσία και την παραμέληση όλων των δραστηριοτήτων και των καθηκόντων του εξαιτίας αυτής της κατάστασης. Όταν οι συνέπειες της χρήσης είναι ακόμη πιο ακραίες και το άτομο γίνεται επικίνδυνο για τον εαυτό του και τους άλλους, έρχεται αντιμέτωπο με το νόμο κι έχει σημαντικά διαπροσωπικά, κοινωνικά ή επαγγελματικά προβλήματα, τότε μιλάμε για ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΟΥΣΙΩΝ. Οι αιτίες που μπορεί να οδηγήσουν έναν άνθρωπο στη χρήση ουσιών είναι πολλές: το πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο μεγαλώνει, η οικογένεια, η γενετική προδιάθεση και κάποιες διαταραχές ή ασθένειες που αναζητούν ανακούφιση στις φαρμακολογικές ιδιότητες των ένοχων ουσιών. Είναι ενδιαφέρον να γνωρίζουμε ότι άνθρωποι με ψυχωτικά συμπτώματα, άγχος, τικ ή υπερκινητικότητα μπορεί ν’ανακουφίζονται κάνοντας χρήση οπιοειδών ή υπνωτικών. Επίσης, η κάνναβη χορηγείται και για την ανακούφιση από τη ναυτία που προκαλεί η χημειοθεραπεία και για την ανορεξία που προκαλεί το AIDS. Άνθρωποι με κατάθλιψη,ανία ή υπερκόπωση μπορεί να χρησιμοποιούν διεγερτικά και ψευδαισθησιογόνα. Φοιτητές , καλλιτέχνες ή επιχειρηματίες χρησιμοποιούν κοκκαϊνη για να αποδίδουν ακούραστα και στο μέγιστο σε συγκεκριμένες περιόδους. Συνήθως, οι άντρες είναι πιο επιρρεπείς στη χρήση. Η ηλικία έναρξης συνεχώς κατεβαίνει και για τις περισσότερες ουσίες είναι 15 ετών, ενώ η πρόσβαση σε αυτές θεωρείται πλέον κάτι απλοϊκό. Η σημαντικότερη επιπλοκή της χρήσης ουσιών είναι ο θάνατος, είτε από ατύχημα είτε από αυτοκτονία ή από σοβαρές οργανικές καταστάσεις που αναπτύσσονται στην πορεία της χρήσης, όπως ηπατίτιδα, AIDS, έμφραγμα κ.α. Επίσης, ένας μακρύς κατάλογος ψυχικών διαταραχών μπορεί να προκαλείται από την κατάχρηση ουσιών όπως σχιζοφρένεια, ψύχωση, διαταραχές της διάθεσης, αγχώδεις διαταραχές, σεξουαλικές διαταραχές, διαταραχές του ύπνου, γνωστικές και αμνησικές διαταραχές, το παραλήρημα και η άνοια. Για την αποτοξίνωση από τις οπιοειδείς ουσίες, τα καταπραϋντικά, υπνωτικά και αγχολυτικά, τα διεγερτικά (αμφεταμίνες και κοκαϊνη), τα ψευδαισθησιογόνα και τη φαινκυκλιδίνη χορηγούνται ειδικά φαρμακευτικά σκευάσματα-υποκατάστατα των ουσιών όπως η μεθαδόνη για τα οπιοειδή. Μετά το πρώτο αυτό στάδιο απαιτείται ψυχοθεραπευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη των ασθενών ακόμη και σε ομαδικό επίπεδο με αλληλοϋποστήριξη και τη μέθοδο απεξάρτησης των 12 βημάτων που γνωρίζουμε από τον αλκοολισμό, όπως π.χ. στους Ναρκομανείς Ανώνυμους ή σε θεραπευτικές κοινότητες απεξάρτησης και αποκατάστασης, όπως π.χ. η Ιθάκη.